محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
413
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
باشد « 21 » مثالش امير خسرو گويد : بيت چسته مىزد بلبل از شاخ و همى ناليد زار * خاست بر پا سر و بس كان چسته او را در گرفت و استاد عبد الواسع نيز فرمايد : بيت ز قول مطرب دلكش نيوشى چستهاى خوش * ز دست ساقى مهوش شراب لعل بستانى چهارگوشه - تابوت باشد « 22 » ليلى و مجنون : بيت در گوشه نشست و ساخت توشه * تا كى رسدش چهار گوشه چغزيده - [ بغين و زاى معجمتين . به وزن لغزيده ] بمعنى ترسيده باشد . مثالش مولوى معنوى گويد : بيت چند گرديد چو دولاب درين بحر عذاب * سر فرو برده و چغزيده چو بوتيماريد و بمعنى ناليده نيز آمده . چاشته - يعنى همان چاشت مرقوم بمعنى دوم مثالش اخسيكتى گويد : شعر هر چه در اين سفرهء آبست و خاك * تيغ ناهار ترا يك چاشته چنپه - [ بباء فارسى . به وزن پنبه ] نام قسمى از برنج كه در هندوستان مىباشد و نيز نام گلى است از گلهاى هند . « 23 » مثال اين معنى امير خسرو گويد : شعر چنپه نه در شهر كه در روم و روس * جمع شود بر سر شاه و عروس چشمگشته - احول باشد . مثالش عسجدى گويد : شعر هجا كردست پنهان شاعران را * قريع آن كور ملعون چشم « 1 » « 2 » گشته مع الياء چكرى - [ بضم جيم و سكون كاف و كسر راى مهمله ] ريباس باشد . شمس فخرى گويد : بيت در قهستان بنام دولت تو * شايد ارقند آيد از « 3 » چكرى و استاد كسائى « 4 » نيز گويد : بيت خواجه تتماج « 5 » بايد و سر بريان * سود ندارد مرا سفر جل « 6 » و چكرى چاولى - همان چچ « 7 » مرقوم . بسحاق گويد :
--> ( 1 ) اين لغت از « غ » است . ( 2 ) « س » : جسم . ( 3 ) « ن » : سزدار شاخ رز شود . ( 4 ) « س » : كسى . ( 5 ) « س » : تماج . ( متن نيز سكته دارد ) . ( 6 ) « س » : سفرچل . ( 7 ) « س » « ن » حج . نسخ ديگر : حج ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 21 ) در برهان معنى ساغرى و بضم اول معنى شيردان نيز دارد . ( 22 ) در برهان معنى چهار جانب و سربند و سفرهء كوچك نيز دارد . ( 23 ) اين لغت در برهان نيست .